ثبت مقاله در مجلات داخلی و خارجی

ثبت مقاله در مجلات داخلی و خارجی : یکی از معیارهای طبقه بندی مجلات نوع دسترسی آن‌‌ها است که به دو دسته اوپن اکسس یا دسترسی باز و کلوز اکسس یا دسترسی بسته تقسیم می‌شوند. چاپ مقاله در مجلات به نشریاتی دلالت دارد که مورد تایید وزات علوم می باشند. میتوان این مجلات را به مجلات علمی پژوهشی و مجلات علمی ترویجی دسته بندی کرد. در دانشگاه های ایران از جمله دانشگاه های آزاد و دانشگاه های دولتی، چاپ مقاله در این نشریات و مجلات داخلی از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین معمولا دانشجو یان و اساتید در حال رقابت با هم هستند تا بتوانند مقاله خود را در این مجلات منتشر نمایند.

مجلات کلوز اکسس (Close Access)

در واقع آن دسته از مجلاتی هستند که اجازه دسترسی آزاد به مقالات آنها وجود ندارد، در نتیجه خوانندگان یا کتابخانه‌ها باید برای دسترسی داشتن به مقالات این مجلات حق آبونمان مجلات را پرداخت کنند.

همچنین در این مجلات، بین مولفین مقاله و مجله قرارداد کپی رایت امضا می‌شود و مجله حقوق اشتراک گذاری و تکثیر محتوای مقاله را به عهده می‌گیرد. به طور کل می‌توان گفت مجلات کلوز اکسس مجلات پولی هستند.

مجلات اوپن اکسس (Open Access)

آن دسته مجلاتی هستند که دسترسی به مقالات آن‌ها به صورت آنلاین و بدون پرداخت هزینه وجود دارد و خوانندگان به راحتی می‌توانند مقاله مورد نظرشان را از روی سایت دانلود کنند. در این مجلات معمولا هزینه چاپ و انتشار مقاله از مولفین گرفته می‌شود تا خوانندگان بتوانند بدون پرداخت هزینه به محتوای مقاله دسترسی پیدا کنند.

یعنی برعکس مجلات کلوز اکسس این بار مولفین باید برای اینکه مقاله‌شان در اختیار خوانندگان قرار بگیرد پول پرداخت کنند و این مجلات برای خوانندگان رایگان هستند.

یکی از سوالاتی که برای مولفین هنگام چاپ مقاله در مجلات اوپن اکسس بوجود می‌آید این است که چه زمانی باید وجه را پرداخت کنند. به طور معمول، مجلات اوپن اکسس قبل از ارسال نامه پذیرش از پژوهشگر می‌خواهند که مبلغ مورد نظر برای چاپ مقاله را به حساب مجله واریز کند.

اما به دلیل روال مخربی که برخی از پژوهشگران طی کرده‌اند، مثلا مقاله خود را برای چند مجله ارسال کرده‌اند و در نهایت در یکی از آن‌ها اقدام به چاپ مقاله کرده‌اند بنابراین سایر مجلات زمان و داوری که صرف مقاله کرده بودند بی ثمر مانده، برخی از مجلات برای اجتناب از چنین مشکلاتی تصمیم گرفتند برای پژوهشگران برخی از کشورها هزینه‌های چاپ را قبل از ارسال نامه پذیرش دریافت کنند.

برخی از مجلات با توجه به ماهیت خود مقالات را روی وب سایت منتشر می‌کنند اما برخی دیگر آن‌ها را به صورت هاردکپی در کتابچه‌ای پرینت می‌کنند. در این صورت مقالات به صورت کامل روی وب سایت مجله منتشر نمی‌شود و اغلب چکیده مقاله در برخی از پایگاه‌ها و یا وب سایت محله قرار داده می‌شود. همین مساله اهمیت چکیده نویسی هنگام نگارش مقاله را مشخص می کند.

هر یک از انواع مقالاتی که گفته شد در دسته‌بندی‌های مجلاتی به همین عناوین به چاپ می‌رسند.لازم است که نکاتی را درباره مجلات ISI در میان بگذاریم.

پایگاه ISI دارای زیرمجموعه‌ای به نام وب‌.آو.ساینس (web of science)  است. این زیرمجموعه در واقع نمایه‌ای استنادی علمی به شمار می‌رود که جستجوی استنادی را برای پژوهشگران فراهم می‌سازد.

اصطلاحا به مقالاتی که در این پایگاه نمایه می‌شوند، ISI می‌گویند. پایگاه WOS یا همان وب‌.آو ساینس دارای دو نوع مجله است. یعنی مقالات دو نوع از مجلات در آن نمایه می‌شوند؛ مجلاتی که دارای ایمپکت فکتور یا ضریب تأثیر هستند و مجلاتی که فاقد آنند.

ایمپکت فکتور یا ضریب تاثیر میانگین تعداد دفعاتی است که به مقالات یک مجله در طی دو سال گذشته رفرنس یا همان ارجاع داده می‌شود. این شاخص برای سنجش سطح علمی مقالات و مجلات به کار می‌رود. به مجلاتی که دارای ایمپکت فکتور هستند، JCR می‌گویند و مجلاتی که در پایگاه WOS فاقد ایمپکت فکتورند، مجلات ISI listed گفته می‌شود

مقالات علمی دارای انواع مختلفی هستند که باید با شناخت دقیق آنها و دستاوردی که می‌توانند برایتان داشته باشند، اقدام به نگارش و ارسالشان کنید. اجازه بدهید در یک دسته‌بندی کلی به شما بگوییم که دو دسته مقاله داریم؛ مقالات ژورنالی و مقالات کنفرانسی.

تقسیم‌بندی کلی مقالات :

ژورنالی (Journal Paper)
کنفرانسی (Conference Paper)

هر یک از این مقالات به دسته‌بندی‌های جداگانه‌ای تقسیم می‌شوند. اجازه بدهید که در ابتدا به سراغ دسته نخست یعنی مقالات ژورنالی برویم:

مقالات ژورنالی

مقالات ژورنالی یعنی مقالاتی که در ژورنال‌ها یا همان مجلات علمی و تخصصی مختلف به چاپ می‌رسند. مقالاتی که در این تقسیم‌بندی قرار دارند باید برای چاپ در نشریات معتبر علمی با اصول آنها نگارش شوند و بعد از اینکه استانداردهای لازم در نگارش رعایت شد برای هیأت داوران مجله ارسال شوند. در بررسی‌هایی که هیأت داوری انجام می‌دهد، برای پذیرش یا عدم پذیرش مطلب، تصمیم‌گیری می‌شود.

 مجلات و ژورنال‌های علمی هم بدیهتا به دو دسته داخلی و بین‌المللی یا همان خارجی تقسیم می‌شوند. در کنار این دو دسته طبقه‌بندی، یک طبقه‌بندی دیگر هم زیرمجموعه مقالات ژورنالی قرار می‌گیرد و آن، گروه و دسته مجلات جهان اسلام (ISC) است.

حالا به شرح هر یک از این دسته‌بندی‌ها می‌پردازیم. پس تا اینجا گفته شد که مقالات ژورنالی دارای سه زیرمجموعه هستند:

1.مقالات داخلی؛

2.مقالات خارجی؛

3.مقالات دنیای اسلام.

مقالات داخلی

مقالات داخلی، مقالاتی هستند که در نشریات داخل کشور به چاپ می‌رسند. اینها هم دسته‌بندی‌های مخصوص به خود را به شکل زیر دارند:

مقالات علمی-ترویجی:

مقالات علمی‌-ترویجی از نامشان هم پیداست که با چه هدفی نوشته می‌شوند. هدف این دسته از مقالات، ترویج دانش درباره یک موضوع ویژه علمی است.

آشنا کردن مخاطبان با یک حیطه علمی و موضوعی تخصصی بر عهده نویسنده خواهد بود و او می‌تواند چنین اثری را در قالب ترجمه یا تألیف بنویسد. به عبارت دیگر، برای نوشتن مقاله علمی-ترویجی لزوما نباید به سراغ مطرح کردن نکاتی جدید رفت. بلکه امکان استفاده از نتایج و بررسی‌های مقالات دیگر در قالبی منسجم هم وجود دارد. البته امکان اینکه مقالات قبلی در اثر تازه شما تحلیل شوند هم هست. در حقیقت، این دسته از مقالات، کمکی به مخاطبان هستند تا درباره موضوعات علمی که قبلا مطرح شده‌اند به منابعی برسند که یک‌جا در مقاله معرفی شده و بعضا تحلیلی هم درباره آن مقالات قبلی ارائه می‌شود.

مقالات علمی-ترویجی کمک می‌کنند تا موضوعاتی که قبلا مطرح شده‌اند، شفاف‌تر بیان شوند و توجه بیشتری از سوی مخاطب هم به کارهای قبلی معطوف شود. مقالات علمی-ترویجی در قالب مقالات مروری، تحلیلی و ترجمه‌ای تقسیم‌بندی می‌شوند.

در حقیقت، نگارنده برای نوشتن مقاله‌ علمی-ترویجی، دست به تدوین و گرداوری اطلاعات مقالات دیگر درخصوص یک موضوع می‌زند. مقالات علمی-ترویجی دارای مجوز و تاییدیه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری هستند.

مقالات علمی-تخصصی:

مقالات علمی-تخصصی درباره حوزه‌های تخصصی هستند. معمولا مقالات این دسته‌بندی وابسته به نهادها و سازمان‌های خاص هستند و نگارنده یک مقاله در حوزه‌ای تخصصی، نتیجه کار و اثرش را برای سازمان‌ها و نهادهای ویژه که با موضوعش در ارتباط هستند، ارسال می‌کند.

هدف از انتشار این مقالات، ارتقای دانش در یک حیطه تخصصی است و دارای مجوز و تاییدیه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیستند. مثلا مقالات مجله علمی و تخصصی رشد که از سوی آموزش و پرورش به عنوان یک نهاد و سازمان دولتی فعالیت می‌کند از جمله مقالاتی هستند که در این گروه قرار می‌گیرند.

مقالات علمی-پژوهشی:

مقالات علمی-پژوهشی که در میان مقالات داخلی از بالاترین ارزش و امتیاز برخوردارند باید به ارائه پژوهش و عنوان نو و تازه بپردازند. یعنی اگر بناست که مقاله‌ای از این نوع بنویسید باید موضوعتان تازه باشد و کسی قبلا به آن نپرداخته باشد و ضمنا با مطالعه‌ای نظام‌مند و ساختاریافته دست به انتشار راه‌کارها و نتایجی تازه در یک حوزه علمی و تخصصی بزنید.

همان‌طور که از نام این نوع از مقالات هم برمی‌آید، نقش و وظیفه آنها، ارائه نتایج پژوهش و ابداعی است که از سوی نویسنده صورت گرفته و باید موضوع و راهکاری نو در آستین داشته باشند. یا مثلا استدلالی تازه و جدید درباره یک مسأله را بیان کنند. در مقالات علمی-پژوهشی بخشی به عنوان مرور ادبیات(literature review) وجود دارد که بینش و نگاه تازه نویسنده به یک مسأله را ارائه می‌دهد. مقالات علمی-پژوهشی فقط افراد متخصص در حوزه علمی و تخصصی را مخاطب قرار می‌دهند و خواندن آنها برای عموم کاربردی در پی نخواهد داشت. در واقع، نگاه تخصصیِ پشت آنها دانشجویان، اساتید، متخصصان و پژوهشگران را هدف می‌گیرد.

مقالات خارجی

مقالات خارجی هم مقالاتی هستند که در سطح بین‌المللی ارائه می‌شوند و خود به یک تقسیم‌بندی سه تایی می‌رسند. مقالات خارجی در دسته‌بندی‌های آی.اِس.آی(ISI)، پاب‌مِد(Pubmed) و اسکوپوس (Scopus) قرار می‌گیرند.

مقالات آی.اس.آی(ISI):

در سال ۱۹۶۰ میلادی، موسسه‌ای علمی برای نشر مقالات علمی از سوی فردی به نام یوجین گارفیلد راه‌اندازی شد که بعدها یعنی در سال ۱۹۹۲ از سوی موسسه علمی موسوم به موسسه تامسون خریداری شد.

موسسه تامسون دست به امتیازدهی مقالاتی می‌زند که از سوی اساتید خبره در مجلات علمی معتبر بررسی و پذیرفته می‌شوند و در تلاش است تا نتایج علمی، معتبر و البته قابل‌استناد پژوهش‌های محققان مختلف را در پایگاه خود نشر دهد.

در واقع، ISI پایگاهی جامع از مقالات علمی است که داده‌های مرتبط با مقالات استاندارد و مهم را که از سوی دانشگاه‌ها و مراکز علمی معتبر تولید شده‌اند در خود به عنوان یک پایگاه داده ذخیره می‌کند. مقالاتی که استانداردهای لازم را داشته باشند و در مجلاتی معتبر به چاپ رسیده باشند در پایگاه آی.اس‌.آی قرار می‌گیرند.

این پایگاه، رتبه علمی مقالات را در اختیار عموم قرار می‌دهد و تعداد ارجاعاتی را که به آنها می‌شود هم اعلام می‌کند. برای دسترسی به مقالات در پایگاه ISI، پایگاه وب آو ساینس. آی.اس.آی (web of science ISI) وجود دارد.

سالانه هزاران مجله مورد بررسی قرار می‌گیرند تا در صورت داشتن استانداردهای لازم بتوانند به ISI اضافه شوند. البته در این میان فقط عده اندکی شاید در حدود ۱۰ درصد موفق به گذر از دروازه این پایگاه می‌شوند.  

مقالات پاب‌مد(Pubmed):

پاب‌مد هم یک پایگاه علمی معتبر در حوزه پزشکی است. در این پایگاه داده می‌توانید شاهد حضور مقالات و مجلات پزشکی باشید. این موتور جستجو به کاربران کمک می‌کند تا با تحقیقات مختلفی که در حوزه پزشکی صورت می‌گیرد به راحتی آشنا شوند.

نیاز به، به‌روز‌ رسانی در دنیای پزشکی معمولا مهم‌تر از حیطه‌های دیگر است. به این خاطر که دستاوردهای پزشکی به سرعت تغییر می‌کنند. از همین روی، وجود منبع و پایگاهی که مقالاتی معتبر را در حیطه‌های مختلف پزشکی به مخاطبان ارائه کند بسیار ضروری است.

به مقالاتی که از سوی این پایگاه پذیرفته می‌شوند و در آن نمایش پیدا می‌کنند، مقالات پاب‌مد گفته می‌شود. اصلی‌ترین پایگاه داده پاب‌مد هم مِدلاین نام دارد و می‌توان از طریق آن به اطلاعات خوبی درباره مقالات پزشکی دست پیدا کرد.

مقالات اسکوپوس (Scopus):

مقالاتی که عنوان اسکوپوس را یدک می‌کشند، مقالاتی هستند که از سوی موسسه الزیویر به چاپ می‌رسند. این پایگاه بسیار متنوع است و رشته‌های علمی مختلفی را تحت پوشش خود قرار می‌دهد.

دیگر مانند پاب‌مد فقط در حیطه موضوعات پزشکی فعالیت نمی‌کند بلکه علوم انسانی، ریاضیات، علوم فنی، پزشکی و… هم در دسته مقالات اسکوپوس قرار می‌گیرند.

مقالات جهان اسلام (ISC)

مقالات جهان اسلام هم دسته‌بندی نوعی از مقالات است که در مجموعه ISC منتشر می‌شوند. این مجموعه در ایران واقع شده و هدف آن، ارتقای دانش در سطح بین‌المللی برای دانشمندان و محققان مسلمان است.

استانداردهای دقیقی برای پذیرش مقالات و مجلات در این پایگاه به کار گرفته می‌شود. ISC از سوی مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری شیراز راه‌اندازی شده است. در این پایگاه، مجلات علمی کشورهای مسلمان به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرند. حدود ۸۰۰ مجله در ISC ثبت شده‌اند و محققان کشورهای اسلامی می‌توانند با نگارش مقالات برای مجلات حاضر در این پایگاه به ارتقای رتبه علمی و جایگاه تخصصی‌شان کمک کنند.

بعد از ISI و اسکوپوس، ISC در رتبه سوم پایگاه‌هایی قرار می‌گیرد که مجلات علمی معتبر را رتبه‌بندی و معرفی می‌کنند.

مقالات کنفرانسی

مقالات کنفرانسی، مقالاتی هستند که در کنفرانس‌های مختلف ارائه می‌شوند. رویدادهایی مانند همایش‌ها و کنگره‌های مختلف هم پذیرای مقالاتی هستند که در قالب پوستر یا سخنرانی از سوی محققان و پژوهشگران ارائه می‌شوند.

در بعضی از این کنفرانس‌ها و رویدادها، مقالات برجسته منتخب برای چاپ، راهی مجلات معتبر می‌شوند. کنفرانس‌ها هم می‌توانند در سطوح مختلفی برگزار شوند. طبقه‌بندی زیر را برای ابعاد مختلف برگزاری یک کنفرانس بشناسید:

کنفرانس‌های منطقه‌ای؛
کنفرنس‌های دانشجویی؛
کنفرانس‌های ملی؛
کنفرانس‌های بین‌المللی.